Geschiedenis van de roman

Het valt mij op dat veel "oude" boeken wel verfilmd worden, maar niet gelezen. Ik neem als voorbeeld maar het oudste, de "Ilias", laatstelijk verfilmd onder de titel "Troy". Mensen staan met je te praten over het verhaal en in het begin heb je niet in de gaten dat men het boek niet gelezen, maar alleen de film gezien heeft. Als je dat hardop constateert valt er een stilte waarin de een zich afvraagt of de lezer een snob is en de lezer wat hij verkeerd heeft gezegd.

Niettemin is het heel prettig om romans te lezen die behoren tot de geschiedenis van zijn genre. Menigeen leest nog Tolstoi of Flaubert of Austen, maar waarschijnlijk al niet meer Richardson of Defoe (behalve dan natuurlijk "Moll Flanders"). De bekende literaire criticus Thomas Pavel schrijft dat hij "infiniment" heeft genoten van een antieke Griekse roman, de "Aethiopika" van Heliodorus(, die nog steeds niet in het Nederlands is vertaald).

Wie leest er nog "La Princesse de Clèves" van Madame de la Fayette, "de" klassieke roman voor de Fransen? En wie naast, of liefst vóór het horen van de opera's van Wagner, de heldensagen uit de Middeleeuwen? Wie zo'n schatje van een boekje als de "Lazarillo de Tormes"? Wie de "Candide"? Behalve voor school.

Kortom, wie op deze site is geïnteresseerd in de geschiedenis van de roman en wat doet hij/zij er zelf aan?

Beste Ton,

ik ben uitermate geïnteresseerd in de geschiedenis van de roman en probeer zoveel mogelijk informatie te verzamelen ter voorbereiding van een lessenreeks. Tips over interessant bronmateriaal zijn altijd welkom!

vriendelijke groeten,

Mattias

Om nu te zeggen dat ik enorm geïnteresseerd ben in de geschiedenis van de roman is nu ook overdreven, maar recentelijk probeer ik toch om ook ouder werk te lezen. Het laatste was "Oroonoko, or the royal slave" van Aphra Behn. Verrassend goed en een echte aanrader, maar vraag me niet of er een vertaling van bestaat. Ik ben eigenlijk pas recent aan de vroegmoderne roman begonnen, maar er zitten echt dingen tussen die op mijn lijf geschreven zijn: "Jacques le fataliste", bijvoorbeeld, of "Tristram Shandy". En Rabelais. Laat ik zeggen dat ik wel van dat soort boeken houd, die lezersverwachtingen niet inlossen. Fascinerende periode, als je het mij vraagt.

Welkom op het forum, Mattias. The English novel van Ford Madox Ford (auteur van o.a. The Good Soldier) is een goed leesbare en interessante verhandeling over de geschiedenis van de (voornamelijk Engelse) roman. Het is wel meer op de meningen van de auteur gebaseerd dan op harde feiten, maar misschien juist daarom een leuke aanvulling op je meer feitelijke bronmateriaal.

Ik verdiep mij niet vaak op directe wijze in de geschiedenis van de roman, maar probeer tot op zekere hoogte wel een beeld van de ontwikkelingen te schetsen door romans uit verschillende perioden en landen te lezen. Een voorbeeld: na het lezen van een goede roman wil ik nog wel eens op zoek gaan naar auteurs die van grote invloed waren op het werk van de schrijver daarvan -- zo duik je op een leuke manier steeds verder de geschiedenis in.

Dat heb ik ook, wanneer ik een biografie lees van een auteur wiens werk ik zeer waardeer, dan wil ik ook weten waardoor en door wie die auteur dan was beïnvloed. Vaak lees ik dan ook de werken die zij waardeerden om het beter te begrijpen en omdat ik die werken dan soms ook interessant blijk te vinden. Zo gaat er een hele nieuwe wereld van kennis en ideeën voor me open.

De vraag is natuurlijk wat jij beschouwt als een roman. Onze eigen visie daarop - hoewel een definitie niet makkelijk is te maken - is vermoedelijk heel anders dan die van een middeleeuwen of een antieke Romein. Wat wij als 'roman' bestempelen is dus een moderne constructie. Maar goed, buiten dat feitje om is het natuurlijk interessant om oude werken te lezen als een moderne roman.

Zo heb ik gisteren weer een aantal hoofdstukken uit de Don Quichot gelezen van Cervantes. Mocht je dat nog niet gelezen hebben, dan raad ik het je echt aan: het is werkelijk briljant. Als je antieke romans wil lezen - ja, dat genre bestaat - kan ik de Satyrica van Petronius, de Gouden Ezel van Apuleius en de Kallirhoë van Chariton aanraden, hoewel de laatste minder gemakkelijk is te vinden. Er is ook heel aardig boekje van Niklas Holzberg over het onderwerp te vinden.
Qua vroegmodern: ook Diderot is aan te raden met zijn Jacques le fatalist of Tristam Shandy, hoewel dat eerder een picareske roman is.

Ik lees vrij veel oude Romans, of wat we voor het gemak maar zo noemen, van Dante, Cervantes, Conrad, Goethe, Gogol etc. Ik ben dan naast literatuurliefhebber ook historicus, dus wat wil je?

Milan Kundera heeft een prettig leesbaar boekje samengesteld uit zijn voordrachten en geschreven teksten, dat "L'Art du roman" heet en zeker in het Nederlands verkrijgbaar is.
Toevallig is het eerste hoofdstuk getiteld "De betwiste erfenis van Cervantes" , een schrijver die hierboven frequent wordt aangehaald.