Literatuur versus Cinema

Je kent het vast wel: je deelt iemand uit je directe omgeving mede dat je de avond voorafgaand een film hebt gezien die indruk heeft gemaakt, je aan het denken heeft gezet of simpelweg vermakelijk was, waarop de reactie van de ander luidt dat 'het boek' toch echt velen malen sterker dan de verfilming is, en hij/ zij je op het hart drukt deze zo spoedig mogelijk te gaan lezen.
Natuurlijk, het boek is per definitie sterker dan de verfilming, maar dat neemt niet weg dat ook op het witte doek, of de beeldbuis, het verhaal evenzeer trefzeker kan zijn.

Wat vinden jullie? Kan de film zich staande houden ten opzichte van het boek en voegen de beelden van de film mogelijk iets toe, of zien jullie deze als 2 totaal verschillende ervaringen en doet het visuele van een film, dat je op een presenteerblaadje krijgt, juist afbraak aan het geheel?
Voorbeelden zijn uiteraard ook welkom.

Ik denk dat soms de film beter kan zijn dan het boek, ook al word ik vaak een barbaar genoemd als ik zo'n mening uit.

Een goed voorbeeld voor mij is Pride & Prejudice en dan de versie met Keira Knightley. In het boek wordt op de laatste vier pagina's het hele personage van Elizabeth Bennet totaal ontkracht, omdat ze zich opeens soepeler opstelt. In de film is ze echter een personage die zich vasthoudt aan haar overtuigingen en wanneer haar mening wordt weerlegd, past ze deze aan (met lichtelijke schaamte die daar uiteraard bijkomt.)

Soms kan een film ook een extra sensatie geven als de filmmakers de verhaalwereld precies zo weergeven als jij in je hoofd hebt gedaan. Daniel Radcliffe in Harry Potter en Perkamentus etc waren precies zoals ik ze voorgesteld had. Casting is dus van groot belang.

Het liefst lees ik eerst het boek en kijk ik dan pas de film, zodat de film het beeld tastbaar kan maken. Natuurlijk word ik soms wel teleurgesteld (verfilmingen van de boeken van Ayn Rand schieten immens tekort, zelfs al was het script voor The Fountainhead (1940) geschreven door Ayn Rand zelf), maar over het algemeen vind ik dat de film een 'addition' is t.o.v. het boek.

Ik probeer altijd zo veel mogelijk om boek en film als twee aparte dingen te zien. Een film kan natuurlijk niet hetzelfde teweegbrengen als een boek. Zo is het makkelijk om je te ergeren aan het feit dat ze in films vaak veel zaken weglaten (en voor fans van het boek zijn dit natuurlijk altijd "superbelangrijke" en "onmisbare" verhaalelementen), maar het is ook gewoonweg onmogelijk om alles wat in een boek staat in een film op te nemen, vandaar ook dat ik probeer om niet te veel aan het boek te denken wanneer ik naar de verfilming ervan kijk.
Films hebben natuurlijk ook hun eigen sterke punten.

Wat ik wel altijd jammer vind, is dat ik meestal een beeld in mijn hoofd heb van hoe personages er uit zien, en nadat ik de film heb gezien ben ik dat beeld volledig kwijt. Daniël Radcliffe is bijvoorbeeld wel goed gecast, maar hij is nu zo'n beetje het beeld van dé Harry Potter geworden, wat ik wel jammer vind.
Hetzelfde heb ik nu ze een televisieserie gemaakt hebben van 'Game of Thrones'. Hoe hard ik ook probeer, ik kan me niet meer voor de geest halen hoe ik mij de personages vroeger voorstelde, wanneer ik nu dat boek lees zie ik alleen nog maar de acteurs die de personages speelden in de serie (hoewel die ook best goed gecast waren).

Casting is zeker van groot belang. Het kan een film maken of breken, en anders wel het beeld dat je van een personage in je hoofd had. En leuk dat jullie beiden Harry Potter als voorbeeld noemen. Want natuurlijk weet ik hoe de bebrilde wereldredder eruitziet, daar ontkom je niet aan met alle media-aandacht, maar om eerlijk te zijn heb ik nooit 1 van de boeken gelezen, of geen van de films gezien. Toch hoeft dat geen vereiste te zijn om te begrijpen dat Radcliffe de juiste keuze voor de rol van Harry Potter was.
1 van mijn favoriete films is High Fidelity. En gek genoeg heb ik het boek van Nick Hornby nooit gelezen. Het met terugwerkende kracht tot me nemen zou eigenlijk wel interessant kunnen zijn. Toch zet ik dan liever de film opnieuw aan. Deze verveelt mij nooit.

High Fidelity is een interessante: ik vond het aanvankelijk niet te verkopen dat dit bijzonder Britse verhaal in de VS zou worden gesitueerd, met een Hollywood-cast. De uitvoering is echter geniaal en heeft me volledig overtuigd. Is het boek beter? Ja. Maar het is eigenlijk logisch: boekverfilmingen zijn interpretaties en wijken als zodanig altijd af van het beeld dat je zelf hebt van een verhaal of karakter, al was de de casting van Harry Potter natuurlijk subliem (en een enorme gok: 8 films met kinderen die rond hun 10e jaar werden gecast). Daarnaast geeft een boek meer mogelijkheden tot diepgang en kunnen bepaalde decors aan de verbeelding worden overgelaten. Dat scheelt enorm.

De ontwikkeling die de TV-series de afgelopen jaren hebben doorgemaakt, doen veel films verbleken: probeer maar eens om het beeld dat bijvoorbeeld The Wire neerzet voor elkaar te krijgen in twee uur.

Natuurlijk zijn er wat mij betreft ook uitzonderingen. Zo vond ik TIm Burtons verfilming van Big Fish beter dan het boek van Daniel Wallace.

Zonder het boek te hebben gelezen kan ik zelf ook stellen dat de verfilming van High Fidelity uitstekend is. Maar ook in dit geval geldt denk ik dat het vooral aan de prima casting te danken is; had de producer voor geheel andere acteurs/ actrices gekozen, dan had het een heel ander resultaat opgeleverd. John Cusack zet overtuigend de in de liefde egocentrische maar gekrenkte platenzaakmanager Rob neer, de toen nog relatief onbekende Jack Black de recalcitrante winkelhulp en Tim Robbins, die ik in positieve zin altijd als een Hollywood-outsider heb gezien, de sympathieke nieuwe vriend van Rob's ex-vriendin. Eigenlijk is in de film de enige echt 'grote' ster der Hollywood Catherine Zeta-Jones. Ik ben nooit een fan van haar geweest, maar de rol van bitchy, zelfingenomen mannenverslindster lijkt haar op het lijf geschreven. En nee, dat bedoelde ik niet sarcastisch.
Wat de film zo bijzonder maakt is de manier waarop hartezeer gekoppeld wordt aan specifieke liedjes of muziekstukken. Als muziekliefhebber vind ik dit 1 van de betere muziekfilms. Beter dan het wat mij betreft overschatte Almost Famous.
Geestig detail: Catherine Zeta-Jones die als de ongeïnteresseerde Charlie in bijzijn van Rob een T-shirt van The Pretenders draagt. Leuk bedacht.

Big Fish zou ik dus nog echt eens moeten zien, begrijp ik. Zover ik weet geen verfilming, maar ook About Schmidt met de altijd geweldige Jack Nicholson vond ik ook erg sterk. Nicholson die als de immer chagrijnige, klagende en achterdochtige Warren R. Schmidt na pensionering zijn vastgeroeste leven nog eens overdenkt, om zich vervolgens te beseffen dat hij het zo slecht nog niet heeft gehad.

Volgens mij is de kunst van het verfilmen van een boek het verhaal geschikt maken voor het nieuwe medium film. Er moeten keuzes worden gemaakt. Een film die dat goed gedaan heeft is The Hours van Stephen Daldry, naar de roman van Michael Cunningham. Verhaal, acteurs, muziek: perfect. De enige film volgens mij waar ik tot nog toe van heb gedacht dat de film niet het onderspit delft tegen het boek.

Er is één film die ik zelfs beter vind dan het boek, en dat is Fight Club. Het boek van Palahniuk is goed, maar niet briljant geschreven en dus de betere middenmoot in zijn medium, terwijl de film briljant gemaakt is en een absolute topper in zijn medium. De film is scherper, en de sfeer komt beter over in beeld dan in woord.

Maar dat is sowieso de truc van een goede verfilming, andere keuzes maken voor een ander medium. Watchmen deed dat bijvoorbeeld waardeloos, maar Lord of the Rings al weer beter.