Marente de Moor wint AKO Literatuurprijs 2011

Juryvoorzitter Ernst Hirsch-Ballin heeft maandagavond de winnaar bekend gemaakt van de AKO Literatuurprijs 2011. Marente de Moor (1972) heeft de prijs in ontvangst mogen nemen voor haar roman De Nederlandse maagd (2010), een historische roman over een jonge schermster in het Duitsland tussen de twee wereldoorlogen. De uitreiking werd live uitgezonden in het actualiteiten-programma Nieuwsuur op Nederland 2.

Aan de AKO Literatuurprijs is een geldbedrag van 50.000 euro verbonden, evenals een sculptuur van Eugène Peters. De uitreiking vond plaats in Het Scheepvaartmuseum te Amsterdam, waar alle voor de toplijst genomineerde auteurs, met uitzondering van Arnon Grunberg, aanwezig waren. Voor deze 25e AKO Literatuurprijs nam De Moor het op tegen Jeroen Brouwers (Bittere bloemen), Peter Buwalda (Bonita Avenue), Arnon Grunberg (Huid en Haar), Marja Pruis (Kus me, straf me) en P. F. Thomése (De weldoener).

De Nederlandse maagd is de tweede roman van De Moor. In 2007 debuteerde zij met De overtreder. De slaviste is een dochter van Margriet de Moor, eveneens aanwezig bij de uitreiking, de schrijfster die in 1992 dezelfde literatuurprijs ontving voor haar roman Eerst grijs dan wit dan blauw.

Hirsch-Ballin motiveerde de keuze van de jury als volgt: "In het winnende boek worden grenzen opgezocht: wanneer kun je nog een keuze maken, wanneer is die opgelegd? Een subtiele en zinnelijke roman over de littekens die een oorlog achter kan laten, met een zeggingskracht die nu nog relevant is." Volgens het juryrapport is De Nederlandse maagd "een meeslepende, broeierige roman, die nog lang blijft nazinderen."

Greep de gedoodverfde met maar liefst 9 nominaties voor zijn 1ste boek ernaast...

Me dunkt dat dit boek een verdomd goed boek is, met veel ijzersterke scenes, een strakke opbouw, veel wendingen & rolverwisselingen, toch begon er na 75 blz. iets te knagen. Dat knagen werd minder, om op bladzijde 150 terug te keren, met een vengeance zoals het heet.

Zelf toch redacteur had de schrijver zich moeten inhouden met name- en placedropping (moet Enschede nou echt 100 keer genoemd worden?). Meer dan storend wordt het zodra er in dit met feiten gelardeerde fictieve boek lieden als Thom de Graaf bijrolletjes krijgen. Dat maakt een sterk boek zwak, en hoe vaker dat voorkomt hoe meer de flow eruit verdwijnt ("Sigerius tussen Lubbers en ... in", ), ja, hoe meer het op een tijdsdocument wil lijken.

't Is toch of 't een of 't ander: dit soort faction geeft te veel friction.

Zou de jury daarom aan dit, nogmaals, ijzersterke debuut voorbij gegaan zijn?

Ik heb er geen moeite mee dat feiten en fictie door elkaar lopen in dit boek. Ik vind Bonita Avenue wel ietwat overschat. Het is een goed boek, maar ik denk dat Buwalda een beetje scherper had moeten zijn in zijn keuzes: wat mij betreft had hij dit verhaal ook in 400 pagina's kunnen vertellen. Bovendien vind ik met name de tweede dochter iets te veel van bordkarton in het grootste gedeelte van het boek. Neemt niet weg dat ik het een geslaagde roman vind en dat ik uitkijk naar een nieuw werk.

Het boek van Marente de Moor heb ik niet gelezen, maar ik ben benieuwd: misschien is zij wel de terechte winnaar. Van de vier boeken op de shortlist die ik wel las, stak Huid en haar van Grunberg er voor mij bovenuit.

En wat de misgelopen eer (en munten) voor Buwalda betreft: het lijkt wel een sport om de grote favoriet te negeren: de AKO-prijs ging ooit voorbij aan De ontdekking van de hemel. Marcel Moring won dat jaar met Het grote verlangen. Goed boek, daar niet van. Maar beslist niet het scharnierpunt in het oeuvre van Moring - dat was t later verschenen 'In Babylon' - zoals het vuistdikke boek van Mulisch dat wel is voor zijn werk.

Jammer, ik had het Brouwers gegund. Veruit de beste schrijver in het Nederlandse taalgebied wat mij betreft.

Brouwers had m wat mij betreft ook mogen krijgen. Probleem is alleen dat boeken op zo'n shortlist niet lees omdat ze op een shortlist staan - Buwalda was daarop een uitzondering - maar omdat ik van bepaalde schrijvers eigenlijk altijd direct een nieuwe titel aanschaf. Brouwers is daar een van: ik vond Bittere bloemen een goed boek, maar zeker niet het beste dat hij heeft geschreven.

Huid en haar is daarentegen wat mij betreft de beste roman die Grunberg ooit schreef. Een roman als een volle spoelbak waar de stop uit getrokken wordt: hoewel de zwanenhals vol zit met prut en het water maar langzaam wegloopt, zie je gaandeweg het achterblijvende vuil verschijnen.