Nieuws

Terug naar: Nieuws

Nobelprijs Literatuur 2011 voor Tomas Tranströmer

Plaats een reactie (registreren)
De Nobelprijs voor de Literatuur zal dit jaar worden uitgereikt aan de Zweedse dichter Tomas Tranströmer (1931). Dat heeft het Nobelcomité zojuist bekend gemaakt op een persconferentie, die via internet live te volgen was. Tranströmer zal eind 2011, tijdens de officiële uitreiking, het prijzengeld van tien miljoen Zweedse kronen (ruim één miljoen euro), een gouden medaille, en een Nobel-diploma in ontvangst mogen nemen.

Tomas Tranströmer
De 80-jarige Tranströmer, die in 1954 debuteerde met de dichtbundel 17 dikter, is een van de belangrijkste hedendaagse Zweedse dichters. Zijn werk is vertaald in ruim vijftig talen, waaronder het Nederlands, met name door J. Bernlef, en het Fries, door Eeltsje Hettinga. Voor hij in 1990 een beroerte kreeg, was Tranströmer eveneens werkzaam als psycholoog.

In een interview volgend op de bekendmaking, werd direct kritiek geuit op het feit dat de Zweedse Academie een Zweedse dichter tot winnaar heeft benoemd. De woordvoerder gaf echter aan dat het inmiddels alweer veertig jaar geleden is dat een Zweed de Nobelprijs voor de Literatuur won.

Veel speculatie
Sinds het comité maandag de eerste Nobelprijswinnaar bekendmaakte, is er flink gespeculeerd over de mogelijke winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur. Bij het Britse wedkantoor Ladbrokes stond Tranströmer hoog op de lijst met vermeende kanshebbers. Cees Noteboom bevond zich als enige Nederlandstalige schrijver op deze lijst. De gokkers gaven Noteboom een grotere kans dan bijvoorbeeld Chinua Achebe en Milan Kundera. De prijs is nog nooit aan een Nederlandstalige auteur uitgereikt. In 1911 won de Belgische, maar Franstalige auteur Maurice Maeterlinck.

Controversiële selectie
Achebe, de Nigeriaanse auteur van de klassieke roman Things Fall Apart, wordt vrijwel ieder jaar als potentiële winnaar naar voren geschoven. Slechts een enkele zwarte Afrikaanse schrijver, Wole Soyinka, mag zich echter Nobelprijswinnaar (1986) noemen. Dat is één van een reeks controversen rondom de Nobelprijs voor de Literatuur. De keuze van de jury is moeilijk te voorspellen, en wordt niet uitgebreid gemotiveerd.

Veel hoog-gewaardeerde schrijvers, zoals James Joyce, Franz Kafka, Marcel Proust en Virginia Woolf, werden ondanks hun bijdrage aan de wereldliteratuur nooit tot laureaten verkozen. In 1974 ging de prijs naar twee relatief onbekende Zweedse auteurs die zelf in de jury zaten, terwijl Saul Bellow, Graham Greene en Vladimir Nabokov ook tot de genomineerden behoorden.

De 110e Nobelprijs voor de Literatuur
De Zweedse Nobelpriset i litteratur wordt sinds 1901 jaarlijks uitgereikt, en kent winnaars uit vele landen en culturen. Vorig jaar ging de prijs naar de Peruviaanse schrijver Mario Vargas Llosa. Het was de eerste keer in twintig jaar dat een Spaanstalige auteur de prijs weer in ontvangst mocht nemen, nadat deze in 1990 was toegekend aan de Mexicaanse schrijver Octavio Paz.

Overige Nobelprijzen
Eerder deze week werden de winnaars van de Nobelprijzen voor de Geneeskunde, Natuurkunde en Scheikunde bekendgemaakt. De prijs voor de Geneeskunde werd toegekend aan drie wetenschappers, waarvan één, de 68-jarige Ralph Steinman, afgelopen vrijdag bleek te zijn overleden. Het Nobelcomité besloot vervolgens, tegen de statuten in, de prijs postuum aan hem toe te kennen.

De Nobelprijs voor de Vrede en de Nobelprijs voor de Economie worden respectievelijk op vrijdag 7 en maandag 10 oktober toegekend.


(Foto: Mobiele telefoons en camera's gaan de lucht in, vlak voordat de winnaar bekend wordt gemaakt.)
Dat is alweer de 13e of 14e Scandinaviër die hem krijgt. Ben benieuwd wat de criteria nou eigenlijk zijn.
Ik ken deze dichter niet, dus ik vind het lastig om te oordelen. Wel ben ik zo vrij te zeggen dat het logischer was geweest een andere keuze te maken...
Ken hem niet goed, maar al jaren genomineerd. Ik blijf erbij dat Roth of Oz betere keuzes waren geweest, maar ach, Nabokov en Kafka hebben hem ook nooit gewonnen.
Ik mis overigens het jaarlijkse circus op de Leidsekade...
Over welk jaarlijks circus heb je het, Thijs?

De Bezige Bij had het nieuws duidelijk niet zien aankomen. Volgende week ligt het verzameld werk van Tranströmer pas weer in de boekwinkels.
Voor de deur van Harry Mulisch..
In 1974 mocht Nabokov de prijs niet krijgen en dus ging de prijs naar Zweedse juryleden. Zij werden er niet gelukkig mee. Niet te filmen zoiets. Nu gaat de prijs weer naar een Zweed. Zou hier meer achter zitten?

Achebe, Borges, Kafka, Proust, Tolstoj, Tsjechov. Allemaal geen prijs. Noteboom zal in dit rijtje blijven, want die Zweden interesseren zich niet voor het Nederlandse taalgebied. Kunnen Nederland en Vlaanderen niet een alternatieve Nobelprijs in het leven roepen?
Ik weet t niet js1960, maar om er nou een complottheorie op los te laten vanwege het feit dat Zweden in 1974 (37 jaar geleden!) ook al een Nobelprijs heeft gekregen...het gaat me toch wat ver.

Uiteraard ga ik er in mee dat er dit jaar en in 1974 meer voor de hand liggende keuzes waren geweest en het is natuurlijk volstrekt idioot dat Nabokov, Tolstoj, Kafka etc. niet zijn onderscheiden, maar er staan ook genoeg mensen in de lijst waarvan ik denk 'terecht!'. Ik hoef niet eens ver terug: Vargas Llosa kreeg m in 2010 en daarmee staat de jury bepaald niet voor paal. Over deze laatste winnaar kan ik niet oordelen omdat ik zijn werk niet ken. Ik heb me laten vertellen dat hij al jaren als kanshebber te boek stond. Als het volstrekt belachelijk was geweest, had er vast wel iemand aan de bel getrokken.

Laatst bijgewerkt door Thijs1973 op 15 oktober 2011, 16:49.
Welkom op het forum, js1960. In Nederland en Vlaanderen zal niemand bereid zijn een vergelijkbaar of relatief groot bedrag beschikbaar te stellen voor een literatuurprijs, en het is toch vooral die geldprijs van tien miljoen Zweedse kronen die de Nobelprijs zoveel aanzien geeft. Maar wie weet, de Britse Booker Prize krijgt mogelijk ook concurrentie na ontevredenheid over de genomineerden (Booker Prize rival to start).

Of er meer achter de keuze voor Tranströmer zit dan zijn literaire verdiensten, vind ik moeilijk in te schatten. Opvallend bij de kritiek op de toekenning dit jaar, is dat het vaak geen kritiek is op het werk van Tranströmer, maar op het feit dat het een in het buitenland relatief onbekende Zweed betreft. Zij die het werk kennen, zijn vaak erg positief. Auteurs uit Zweden moeten ook niet per definitie worden uitgesloten.
Eigenlijk komen we zo weer terug op de oude discussie, of je 'n goed schrijver kunt zijn zonder een groot publiek te bereiken. De Nobelprijs is toch bedoeld voor de allerbeste schrijvers van de wereld. Nu gaat 't om 'n Zweed die in eigen land misschien nog wel bekend is (daar ga ik maar vanuit), maar aan het buitenland voorlopig voorbij is gegaan. Dan kan het nog wel prachtige poëzie zijn, invloed op andere grote schrijvers heeft Tranströmer niet gehad. Iemand als Nabokov is dan toch van 'n andere orde. Ik denk dat invloed en navolging op zich wel criteria mogen zijn. Maar ja, als je die criteria stelt, dan houdt 't wel op voor de kleine taalgebiedjes met echt eigenzinnige literatoren.
Reageer op deze discussie Om een reactie te plaatsen, dien je je eerst te registeren.
Nieuwe discussie starten in: Nieuws (registreren)
Forumoverzicht: