Oké forumgenoten, tijd voor nog een lijstje. Zoals bekend is men in het Nederlandse taalgebied slecht in het eren van de titanen van weleer. Dat biedt voordelen - zeldzame boeken van topauteurs blijven redelijk betaalbaar - maar tegelijkertijd is het natuurlijk beschamend dat meesterwerken langzaamaan uit het collectieve geheugen verdwijnen. Ik ben dan ook van mening dat er een canon moet komen waarin de belangrijkste werken worden opgenomen en ben zo vrij om jullie lastig te vallen met een eerste voorzet. Eens? Oneens? Ik ben benieuwd naar jullie alternatieven.
Om het verhaal overzichtelijk te houden, heb ik mezelf twee regels opgelegd: ik selecteer één boek per schrijver en val jullie lastig met maximaal vijf titels. Ik doe niet mee aan de scherpslijperij van het Letterkundig, waar geen werken van Vlamingen worden getoond.
- F. Bordewijk: Karakter. Een van de grootmeesters uit de eerste helft van de vorige eeuw. De titanenstrijd tussen Dreverhaven en Katadreuffe is met afstand de belangrijkste en mooiste roman die Bordewijk ooit schreef. Over een martelgang, opgelegd uit liefde, over tot het uiterste gaan om te slagen in het leven en daarmee de essentie missen van het leven zelf. In een stijl die net zo hard is als het verhaal, maar waarin af en toe de zon doorbreekt: Bordewijks liefdesverklaring aan Rotterdam is immers ook onderdeel van dit boek.
- Hella S. Haasse: Oeroeg. Monumentale novelle over wat de Nederlanders deden in Indië en hoe dat afliep, aan de hand van een jeugdvriendschap. Weemoed naar hoe het was en begrip voor de positie van de plaatselijke bevolking strijden om voorrang. In kraakheldere taal. Haasse shreef in 60 jaar tijd een zeer indrukwekkend oeuvre bij elkaar en keerde met enige regelmaat terug naar het Maleise eilandenrijk, maar deed dat wat mij betreft nooit meer zo treffend.
- Willem Frederik Hermans: De donkere kamer van Damokles. Hermans' werk is een hoogvlakte met toppen. Naast de 'donkere kamer' behoren Nooit meer slapen en Ik heb altijd gelijk tot de kroonjuwelen uit de Nederlandse literatuur. Deze bloedstollende dubbelgangersroman kan mensen tot wanhoop drijven. Daarnaast nuanceert WFH hardhandig het beeld dat in die jaren bij de mindere goden werd geschapen over Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog en komt een van de terugkerende motto's - een held is iemand die straffeloos onvoorzichtig is geweest - letterlijk terug. IJzersterk, ontnuchterend en een tikje kwaadaardig. In een perfecte wereld had Hermans de Nobelprijs ontvangen.
- Harry Mulisch: De zaak 40/61. Natuurlijk had hier evengoed een van de juwelen kunnen staan die Mulisch presenteerde als oude meester. Maar ik vraag me wel eens af hoe Mulisch' verzameld werk er uit had gezien als de oude Lunshoff de schrijver niet met een opdracht voor Elsevier naar het Eichmann-proces had gestuurd. De ervaring was voor Mulisch verdere schrijversloopbaan essentieel. De fascinatie voor iemand die zich schuldig maakt aan het ultieme kwaad uit een ambtelijk plichtsbesef komt nadien in vrijwel ieder werk van de meester terug. Had ik hier De Ontdekking van de hemel moeten noemen? Allicht. Maar geen Zaak 40/61 = geen Ontdekking van de hemel. De reportage zelf leest overigens als een meesterlijke roman. En voor wie Jeroen Brouwers' anekdotenbundel Zachtjes knetteren de letteren niet kent: 'Het gerucht gaat dat Mulisch naar de hoofdredacteur van Elsevier is gestapt om daar aan te bieden het proces Eichmann te verslaan. Deze hoofdredacteur zou gereageerd hebben met: 'Ik wil er over nadenken als u eerst thuis een jasje gaat aantrekken en dan terugkomt om uw verzoek te herhalen'.
- Multatuli: Max Havelaar. Vanuit historisch perspectief wellicht het belangrijkste Nederlandse boek van de afgelopen 200 jaar. Douwes Dekker kaartte de wantoestanden in Nederlands Indië als geen ander aan en veranderde daarmee de ideeën ten aanzien van tropisch Nederland. Ik ben niet zo naief om te beweren dat het uiteindelijk leidde tot het vertrek uit het latere Indonesië, maar voor mij staat vast dat het werk een kiem legde voor nieuw zelfbewustzijn onder de bevolking aldaar en tegelijkertijd het handelen van Nederland bij Nederlanders plaatste in een ander daglicht. Misschien niet erg toegankelijk voor de moderne lezer, maar gelukkig bestaat er sinds kort een hertaling. Dat is geen heiligschennis, zoals puristen wel beweren; het is een manier om de eeuwigheidswaarde van dit ontzettend belangrijke boek te waarborgen.
Daarmee is mijn lijst van vijf voltooid. Zonder 'Het leven is vurrukkulluk' van Campert of Elsschots 'Kaas', zonder Nescio, Vestdijk of Marcel Moring. Ik ben benieuwd of ik die namen terug zie bij jullie lijstjes..
Om het verhaal overzichtelijk te houden, heb ik mezelf twee regels opgelegd: ik selecteer één boek per schrijver en val jullie lastig met maximaal vijf titels. Ik doe niet mee aan de scherpslijperij van het Letterkundig, waar geen werken van Vlamingen worden getoond.
- F. Bordewijk: Karakter. Een van de grootmeesters uit de eerste helft van de vorige eeuw. De titanenstrijd tussen Dreverhaven en Katadreuffe is met afstand de belangrijkste en mooiste roman die Bordewijk ooit schreef. Over een martelgang, opgelegd uit liefde, over tot het uiterste gaan om te slagen in het leven en daarmee de essentie missen van het leven zelf. In een stijl die net zo hard is als het verhaal, maar waarin af en toe de zon doorbreekt: Bordewijks liefdesverklaring aan Rotterdam is immers ook onderdeel van dit boek.
- Hella S. Haasse: Oeroeg. Monumentale novelle over wat de Nederlanders deden in Indië en hoe dat afliep, aan de hand van een jeugdvriendschap. Weemoed naar hoe het was en begrip voor de positie van de plaatselijke bevolking strijden om voorrang. In kraakheldere taal. Haasse shreef in 60 jaar tijd een zeer indrukwekkend oeuvre bij elkaar en keerde met enige regelmaat terug naar het Maleise eilandenrijk, maar deed dat wat mij betreft nooit meer zo treffend.
- Willem Frederik Hermans: De donkere kamer van Damokles. Hermans' werk is een hoogvlakte met toppen. Naast de 'donkere kamer' behoren Nooit meer slapen en Ik heb altijd gelijk tot de kroonjuwelen uit de Nederlandse literatuur. Deze bloedstollende dubbelgangersroman kan mensen tot wanhoop drijven. Daarnaast nuanceert WFH hardhandig het beeld dat in die jaren bij de mindere goden werd geschapen over Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog en komt een van de terugkerende motto's - een held is iemand die straffeloos onvoorzichtig is geweest - letterlijk terug. IJzersterk, ontnuchterend en een tikje kwaadaardig. In een perfecte wereld had Hermans de Nobelprijs ontvangen.
- Harry Mulisch: De zaak 40/61. Natuurlijk had hier evengoed een van de juwelen kunnen staan die Mulisch presenteerde als oude meester. Maar ik vraag me wel eens af hoe Mulisch' verzameld werk er uit had gezien als de oude Lunshoff de schrijver niet met een opdracht voor Elsevier naar het Eichmann-proces had gestuurd. De ervaring was voor Mulisch verdere schrijversloopbaan essentieel. De fascinatie voor iemand die zich schuldig maakt aan het ultieme kwaad uit een ambtelijk plichtsbesef komt nadien in vrijwel ieder werk van de meester terug. Had ik hier De Ontdekking van de hemel moeten noemen? Allicht. Maar geen Zaak 40/61 = geen Ontdekking van de hemel. De reportage zelf leest overigens als een meesterlijke roman. En voor wie Jeroen Brouwers' anekdotenbundel Zachtjes knetteren de letteren niet kent: 'Het gerucht gaat dat Mulisch naar de hoofdredacteur van Elsevier is gestapt om daar aan te bieden het proces Eichmann te verslaan. Deze hoofdredacteur zou gereageerd hebben met: 'Ik wil er over nadenken als u eerst thuis een jasje gaat aantrekken en dan terugkomt om uw verzoek te herhalen'.
- Multatuli: Max Havelaar. Vanuit historisch perspectief wellicht het belangrijkste Nederlandse boek van de afgelopen 200 jaar. Douwes Dekker kaartte de wantoestanden in Nederlands Indië als geen ander aan en veranderde daarmee de ideeën ten aanzien van tropisch Nederland. Ik ben niet zo naief om te beweren dat het uiteindelijk leidde tot het vertrek uit het latere Indonesië, maar voor mij staat vast dat het werk een kiem legde voor nieuw zelfbewustzijn onder de bevolking aldaar en tegelijkertijd het handelen van Nederland bij Nederlanders plaatste in een ander daglicht. Misschien niet erg toegankelijk voor de moderne lezer, maar gelukkig bestaat er sinds kort een hertaling. Dat is geen heiligschennis, zoals puristen wel beweren; het is een manier om de eeuwigheidswaarde van dit ontzettend belangrijke boek te waarborgen.
Daarmee is mijn lijst van vijf voltooid. Zonder 'Het leven is vurrukkulluk' van Campert of Elsschots 'Kaas', zonder Nescio, Vestdijk of Marcel Moring. Ik ben benieuwd of ik die namen terug zie bij jullie lijstjes..